De Van de Sande Bakhuyzenstraat in Hilversum is vernoemd naar astronoom Hendricus Gerardus van de Sande Bakhuyzen (1838-1923). De meeste woningen in deze straat zijn gebouwd tussen 1931 en 1936, precies in de periode waarin kleurrijke tegellambriseringen en zorgvuldig uitgewerkte details een vanzelfsprekend onderdeel van het interieur vormden.

Voor Freya en Hugo mocht ik een tegelplan ontwerpen voor de entree, het toilet, de badkamer en de wastafelwand. Hun wens was duidelijk: meer kleur in huis, zonder het karakter van de woning uit het oog te verliezen.

Inspiratie uit Hilversum

Voordat ik begin met tekenen, probeer ik eerst de omgeving en de architectuur van een woning te begrijpen. Tijdens een avondje rondkijken op Funda viel opnieuw op hoeveel bijzondere jaren 30-architectuur Hilversum rijk is. Het gemeentehuis van Hilversum blijft daarbij een belangrijk ijkpunt. Niet alleen vanwege de architectuur, maar ook vanwege het bijzondere tegelwerk dat daar is toegepast.

Een foto van een gele bakstenen muur met horizontale hardstenen lijnen vormde uiteindelijk een belangrijke inspiratiebron voor dit ontwerp. Niet om letterlijk te kopiëren, maar om dezelfde ritmiek en gelaagdheid in het tegelwerk terug te laten komen.

Kleur als vertrekpunt

Voor de keuken waren eerder accenten in roze en okergeel gekozen. Dat vormde een mooi uitgangspunt voor het nieuwe tegelplan. Kleuren zijn altijd leidend, maar niet iedere kleur is verkrijgbaar in iedere strip, profielrand of afwerking.

Daar komt nog bij dat sommige randtegels slechts op bestelling worden gemaakt en daardoor een langere levertijd hebben. Uiteindelijk is gekozen voor een combinatie van roze profielstrips met een okergele bovenrand, een ‘dubbele’ plint in een diepdonkerbruin en verticale accenten met groen en wit. Die combinatie gaf het ontwerp de uitstraling die de bewoners zochten.

Ontwerpen met de tegelzetter in gedachten

Een tegelplan moet niet alleen mooi zijn, maar ook uitvoerbaar.

Daarom probeer ik zoveel mogelijk te werken met bestaande maten van tegels, profielstrips en vlakke strips. Hoe minder ingewikkelde zaagsneden nodig zijn, hoe mooier en rustiger het eindresultaat vaak wordt.

Toch zijn de afmetingen van de woning een vast gegeven. In de gang wordt bijvoorbeeld uit een okergele tegel een smalle strook gesneden. De zaagsnede verdwijnt netjes in een hoek of tegen een deurpost, zodat deze vrijwel onzichtbaar blijft.

Ook de verticale accenten worden zorgvuldig bepaald. Soms ligt zo’n accent precies in het midden van een tegel, soms juist op een voeg tussen twee tegels. Dat lijkt een klein detail, maar bepaalt uiteindelijk de rust en balans van een wand.

Badkamer: functie en ritme

In de douche worden de tegels doorgezet tot ongeveer twee meter hoogte. Daar is tegelwerk functioneel vanwege het watergebruik.

In de rest van de badkamer wordt een lagere hoogte aangehouden. Aan de zijde van de wastafel is een trapvormig verloop in het tegelwerk ontworpen. Niet alleen vanwege de uitstraling, maar ook om aan te sluiten op de bestaande situatie.

Bij het raamkozijn bleek een afwijkende ronding aanwezig te zijn. Omdat de kozijnen behouden blijven, is gekozen voor een lagere betegeling onder het raam. Zo wordt de bestaande situatie onderdeel van het ontwerp in plaats van een probleem dat opgelost moet worden.

Een van de laatste wijzigingen betrof een ontluchtingsbuis aan de rechterzijde van de ruimte. Daardoor is het trapvormige detail één tegel naar links opgeschoven. Zulke aanpassingen lijken klein, maar vragen vaak opnieuw reken- en tekenwerk.

Achter de schermen

Veel mensen zien uiteindelijk alleen het eindresultaat. Wat minder zichtbaar is, zijn de uren die voorafgaan aan een definitief ontwerp.

Tekenen, schuiven, kleuren vergelijken, opnieuw beginnen, maten controleren, alternatieven uitwerken, details aanpassen. Een groot deel van het werk gebeurt achter de computer.

Mijn 3D-programma heeft daarbij soms een eigen wil. Regelmatig loopt het vast op precies dat ene profielstripje dat ik wil kopiëren. Dan rest er niets anders dan een harde herstart, het terughalen van de laatste back-up en een korte onderbreking voor een espresso.

Misschien maar goed ook, want anders zou ik soms tien uur achter elkaar voorovergebogen achter een scherm zitten.

Van schets naar tegelplan

Tijdens het eerste gesprek bespreken we wensen, kleuren, planning, budget en levertijden. Daarna ontvang ik plattegronden met maten en foto’s van de huidige situatie.

Hoe beter de maatvoering aan het begin bekend is, hoe nauwkeuriger het eerste ontwerp kan worden opgezet.

Vaak werk ik één accent volledig uit en geef ik de overige accenten schematisch aan. Aan de hand van het tegelplan kan een tegelzetter vervolgens precies zien hoe de accenten moeten worden uitgevoerd.

Bij dit project zijn veel details volledig ingetekend. Dat kost meer tijd, maar geeft ook meer inzicht in het uiteindelijke resultaat.

Eerst zien en vergelijken

Kleurstalen op een beeldscherm geven slechts een indruk. Daarom stuur ik regelmatig een sampleset op, zodat kleuren, glans en formaat thuis in de eigen ruimte kunnen worden beoordeeld. Daglicht, kunstlicht en de combinatie met bestaande materialen hebben namelijk grote invloed op hoe een tegel wordt ervaren.

De samples worden verstuurd als statiegeldpakket. Na afloop kunnen de tegels worden teruggestuurd, zodat een volgende klant ze weer kan gebruiken. Op die manier is het mogelijk om verschillende kleuren en afwerkingen rustig naast elkaar te vergelijken voordat er definitieve keuzes worden gemaakt.

Tegels rekenen is puzzelen

Voordat een definitieve prijs kan worden gegeven, moet alles worden doorgerekend.

Tegels worden geleverd per doos, strips per vier, per tien, per achttien, per tweeëntwintig of per vierenveertig stuks. Vervolgens worden snijverliezen berekend en komt ook het transport erbij.

Daarom geef ik in eerste instantie altijd een kostenindicatie. De uiteindelijke tegelprijs ontstaat pas wanneer alle onderdelen zijn doorgerekend.

Een maatwerkontwerp wordt zelden een goedkope oplossing. Het resultaat is wel een tegelplan dat volledig aansluit bij de woning en de bewoners.

Geen standaardproduct

Regelmatig zie ik inmiddels accenten terug die ooit voor klanten van Mozaiek.com zijn uitgewerkt. Dat hoort erbij. Ideeën reizen verder dan hun oorsprong.

Of een zwart randje, een zwarte bies of een gekleurd accent historisch volledig verantwoord is? Soms wel, soms niet helemaal.

Mijn uitgangspunt is vooral dat een ontwerp harmonieus moet zijn opgebouwd, technisch uitvoerbaar moet blijven en moet passen bij de bewoners én hun woning.

U vraagt niet simpelweg om tegels.

U vraagt om een plan.

Doorlooptijd

Een goed tegelplan ontstaat niet tussen vandaag en morgen.

Tussen de eerste aanvraag en een definitief ontwerp zit vaak enkele weken tot twee maanden. Daarna moeten de tegels nog worden besteld, geproduceerd en geleverd.

Dat betekent dat het verstandig is om tijdig te beginnen. Niet alleen vanwege levertijden, maar ook omdat iedere woning, iedere ruimte en iedere klant een eigen aanpak verdient.

Mozaiek.com levert daarom geen losse ontwerpen zonder tegellevering. Het ontwerp, de materiaalkeuze en de uitvoering vormen één geheel.